Desterro

Varias familias gitanas afincadas en las viviendas del polígono de Torneiros se despiden antes de partir de Galicia. xoán carlos gil

Aínda onte estiven no mercado dos domingos en Bouzas. En voz baixa, moita xente aínda falaba da cuestión da fuxida dos zamoranos. Compradores e vendedores; entre a sorpresa e o medo.

Pero esta mañá a edición de Vigo de La Voz de Galicia amencía con este titular, enorme en tamaño e contidos:

«Que non volvan máis», advierten los gitanos gallegos a los zamoranos

El colectivo que preside Sinaí Giménez asegura que el regreso a Galicia de los exiliados en Castilla «podría acarrear graves conflictos»

Esta circunstancia resulta extrema para min, porque ven de suscitar unha vaga de rexeitamento feroz nos medios dixitais, e porque –penosamente– unha parte fundamental dos argumentos xenófobos que a prensa dixital recolle están perfilados nas propias declaracións que algúns dos protagonistas realizan sobre o conflito. Con isto non pretendo escusar a xenofobia. Só pretendo convidar a facer unha reflexión sobre as posibilidades de restablecer a convivencia e o bo nome do pobo xitano.


Quique, un primo da miña nai, tiña unha barbería en Mondariz, perto da Praza. Ademais do labor que a semántica outorga a estes establecementos, tiñan unha indubidable encomenda a prol do debate e a difusión de ideas, a medio camiño entre a tertulia radiofónica e a ágora grega. Certa tarde, en que debía cortar o pelo “como para ir a Figueirido”, onde nunca fun por declararme obxector de conciencia e insubmiso aos tribunais que debían xulgala, suscitouse unha forte discusión arredor do meu compromiso co pobo xitano e as posibilidades de convivencia pacífica.

A maioría social, encabezada polo sentido común, disentía do meu idealismo. O pobo xitano carece de vontade e de capacidade para unha convivencia cívica, afirmaban. Eu, pola miña banda, oscilaba entre a afirmación de que son o pobo máis libre do mundo e a confianza en que se produciría unha rápida converxencia nos niveis de vida e nos logros sociais dos xitanos de Galicia. Eses logros sociais, por outra banda, xa viñan prefigurados na normalización social dos zamoranos.

E velaí que se formou un enorme batifondo porque ninguén, salvo eu mesmo, aceptaba o argumento de que os zamoranos fosen xitanos. Quique, que exercía de autoridade dialéctica, coñecía perfectamente a distinción entre os mercheros e os xitanos. Fixera a mili co Lute, cando este non era aínda un personaxe mediático, fabricado polos medios do réxime como unha sorte de inimigo público número un, que xustificaba a represión e a segregación social e espacial dos miserables. O Lute era merchero; e ensináralles aos seus compañeiros de cuartel a diferenciar entre a cultura xitana e outras formas de cultura popular que toman elementos xitanos sen identificarse cos romaníes.

Ao meu favor obraba o meu coñecemento de José Manuel Jiménez, xitano de Tui que morreu ao contraer unha pneumonía nunha concentración da selección española de piragüismo e os escasos anos que eu daquela levaba de compromiso por unha Galiza intercultural.

O tempo foime dando a razón; e cousas que por aquela altura parecían imposibles, hoxe son unha realidade para a maioría dos ciganos que viven en Galicia. Outros soños, acaso máis próximos, foron ficando adiados, levados polas inercias da sociedade maioritaria ou polas reaccións conservadoras de certos sectores da poboación xitana, que tamén existen.

Pero nunca coma hoxe sentín como, se cadra tiña razón Quique, como corifeo daquela sabedoría rural que me desautorizaba. E que os xitanos zamoranos e os galegos non son a mesma xente (“ipsa gens”), e debo refacer toda a tea dos meus soños. “Un paso adiante e outro atrás”. Eu sigo pensando que son o mesmo pobo. E que alguén debe dar unha explicación a esta saña.

Porque o desterro é unha medida que corresponde ao dereito penal. E non pode ser invocado como dereito consuetudinario para ser imposto á marxe das leis que rexen ao conxunto da cidadanía. Nin sequera serviría unha interpretación do mesmo como separación entre familias a causa dun delito de sangue ou dunha deshonra. Os feitos aducidos en público non soportan esta interpretación, polo que se trata, a todas luces, dun exceso verbal, cando non dun claro abuso. E, por se fose pouco, o mediador designado por unha das partes, renuncia a exercer como tal ante a evidencia da ausencia de vontade de diálogo e a capacidade dunha das partes de impoñer solucións unilaterais.

Advertisements

One thought on “Desterro

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s