Unha historia íntima do chegada do nazismo

A medida que me fago maior, tamén me fago máis conservador. E, por iso mesmo, a miña maior preocupación na actualidade é o ascenso do fascismo en Europa e no mundo todo. Non é algo de hoxe, para min a preocupación ven de lonxe e non albisco aínda un final.

Procurando luz para a miña angueira, rematei hai algunhas semanas o libo de Sebastian Haffner Historia de un alemán, publicado por Destino. Foi un fermoso agasallo de Elena Alonso e Antonio Cardenal, que desfrutaran antes da súa lectura. Haffner trata de comprender, desde o punto de vista da intrahistoria, os motivos que levaron á maioría social na Alemaña da posguerra a aceptar o ascenso ao poder do partido Nazi e do seu histriónico líder, Adolfo Hitler. E de como ese ascenso levou á destrución dos valores sobre os que se asentara a cultura alemá ata o momento, para continuar coa destrución da convivencia, comezando polo asasinato ou reclusión en campos de concentración e do comezo da política que levaría ao exterminio dos xudeus.

Debo salientar que Raimund Pretzel, que así se chamaba en realidade Haffner, foi membro dunha familia prusiana conservadora, e que non escribe como militante de ningunha ideoloxía progresista. As súas (escasas) críticas aos comunistas son moi fondas. E parece aceptar con ironía o tráxico final da liga espartaquista, sendo consciente que na masacre comezaron os asasinatos políticos que serían frecuentes no verán de 1933 e afectarían a socialistas e sindicalistas.

A súa conciencia real do perigo nazi chega porque se decata axiña de que o boicot aos negocios xudeus do 1 de abril de 1933 e a lexislación posterior vai implantar un antisemitismo implacable que pode rematar nun exterminio. Haffner, que escribe en 1939, cando aínda non comezou propiamente a Shoah, insiste na seguridade de que se estaba a implantar unha política de exterminio, e das dificultades para a fuxida establecidas desde o comezo no novo réxime. Esa conciencia aparece porque fai prevalecer os sentimentos humanitarios, entre os que inclúe a amizade e o amor, por persoas e familias xudeas,  así como por figuras públicas que son denigradas pola súa condición étnica. Insiste en que un amor pasaxeiro por unha muller de orixe xudeu dálle acceso a un nivel de conciencia que para o resto da poboación parece negado.

Recomendo esta lectura porque desde o meu punto de vista ilustra como as políticas baseadas no odio e na exclusión, sostidas por Estados autoritarios, especialmente en contextos de crise social e económica, poden levarnos a un retorno do horror. Teño a certeza de que estamos a tempo de evitalo. Pero non se non tomamos conciencia, cada día, de que a humanidade está en xogo e debemos poñernos, sempre, do lado das vítimas.

Advertisements

Unha opinión editorial sobre xustiza e política (desde Portugal)

amilcar-correiaHabituados como estamos a atender case en exclusiva ao noso propio sistema de medios, chama a atención este editorial dun xornal portugués, por outra parte moi próximo ao Diario El País (sempre lle serve de referencia para as novas sobre España). Ora ben, no caso que nos ocupa, a disparidade non pode ser maior. E pode anticipar a posición da xustiza belga respeito da pretensión de extradición do cesado presidente da Generalitat, Carles Puigdemont.

Editorial

Justiça e política na Catalunha

A possibilidade de condenar alguém por crimes de sedição ou rebelião é uma especificidade legal espanhola — um anacronismo de utilidade política num crescendo de radicalização entre o Governo de Madrid e as autoridades catalãs. Não há nada semelhante no Código Penal português, embora nele esteja incluída a figura dos crimes contra o Estado, caso os mesmos impliquem o incitamento à guerra civil, à alteração violenta do Estado de Direito ou o incitamento à desobediência colectiva. Aqueles dois crimes não figuram sequer na listagem de delitos europeus comuns aos países da União Europeia. Essa particularidade catalã será posta à prova na Bélgica, com o mandado de detenção de Carles Puigdemont, porque, apesar das tendências separatistas flamengas, tal excentricidade não está prevista.

Para tornar a acusação menos abstracta, àqueles dois crimes acrescenta-se a acusação do “desvio de fundos” para a campanha pelo referendo sobre a independência (e consequente preparação da implantação da república), quando aquele delito está mais próximo do peculato e da corrupção do que da organização de uma consulta popular. E o que se passou na Catalunha nos últimos meses não foi a tomada da Bastilha de 1789 nem a Semana Trágica de 1909, uma greve geral barbaramente reprimida na Catalunha. Não ocorreu nenhum tumulto contra a paz pública que possa ser invocado para justificar aqueles crimes e a drástica aplicação de medidas como a prisão preventiva, como aconteceu a membros de associações independentistas e a ex-membros de um Governo eleito. E ao radicalismo da acusação acrescente-se a desproporcionalidade da moldura penal, que pode implicar 30 anos de cadeia por algo que pode ser encarado como crime, mas também como um delito de opinião. Ou não?

O imbróglio está criado, as eleições marcadas para 21 de Dezembro – um acto eleitoral que deveria ter sido convocado por Puigdemont — e não há um desfecho previsível. A campanha reunirá todos os condimentos para agravar o conflito: desde saber se os candidatos presos farão campanha em liberdade ou a partir da prisão até às suspeitas de interferência russa. Neste ponto, o sistema político e judicial estão tão enredados que permitem questionar a lisura do processo. Como escreveu Pedro Bacelar de Vasconcelos, confunde-se a Constituição com o Código Penal e as divergências políticas com os crimes comuns.

Sobre Cataluña, preguntas desde fora

Non podo resistir a tentación de transcribir un curioso artigo de John Carlin en La Vanguardia. O interese que ten un dobre interese para min. Por unha parte, axuda a comprender a perplexidade que causa a cuestión catalana fóra das nosas fronteiras (enténdanse mentais e culturais, non só políticas). Por outra parte, pon énfase en cuestións tan estrañas como a compatibilidade dunhas eleccións libres co feito de meter na cadea ao goberno electo, candidato á reelección. Desde o punto de vista sociolóxico, a perplexidade externa axuda a comprender a complexidade interna, pero tamén axuda a simplificar os puntos de vista ao espir os argumentos de retórica patriótica. Desde o punto de vista político, axuda a comprender a diferencia entre legalidade e lexitimidade. Logo, cada quen que pense as súas respostas. Pero a formulación das preguntas, tal como aquí se enuncian, vai condicionar a forma de contestar (a miña polo menos).

Preguntas inocentes1200px-john_carlin_28journalist29

Catalunya aparece en los medios aquí en Londres todos los días. Salgo al pub o voy a una cena y el tema siempre sale en conversación. Resulta que ocurre lo mismo en todo el mundo. Un amigo que acaba de estar en Sri Lanka (sí, Sri Lanka) me cuenta que el lío hispano-catalán está generando enorme interés por esos lares. Me dicen que en Bosnia lo mismo. A mí me escriben todos los días amigos de ­Argentina, México, ­EE.UU., ­Sudáfrica o Canadá preguntándome qué demonios está pasando.

Con el fin de que los lectores catalanes y españoles (o las dos cosas a la vez, según los gustos) tengan una mejor idea de cómo les miran hoy desde fuera, les paso una breve lista de algunos de los comentarios y de algunas de las preguntas más frecuentes, muy inocentes en casi todos los casos, que estoy oyendo…

Que un Gobierno convoque elecciones y que acto seguido el sistema judicial meta presos a los líderes de la oposición es, sin duda, una jugada novedosa, al menos en una democracia. Comentaba un amigo sudafricano que debe haber otros gobiernos que sueñan con poder hacer lo mismo, como por ejemplo el suyo, el del presidente Jacob Zuma, o el de Donald Trump.

Pregunta: ¿contarán dichas elecciones con la más mínima legitimidad nacional o internacional?

Ni Carles Puigdemont, el periodista más famoso del mundo, ni ninguna de las otras figuras independentistas han inspirado mucha confianza. Transmiten un aire de adolescentes pícaros, a veces confusos, y lo del exilio en Bruselas se ha visto en el extranjero, al menos hasta ahora, como un episodio más cómico que transcendental. Pero aun así la intención de voto independentista sigue en alza, según las encuestas.

Pregunta: ¿es tal la fuerza del sentimiento antiespañolista que si el Pato Donald se presentase a elecciones como principal candidato del independentismo el resultado seguiría siendo igual?

A un par de abogados con los que he hablado les resulta extraño que el arrebato infantil que condujo a la manifiestamente teatral declaración unilateral de independencia sea calificado por la ley como “rebelión y sedición”.

Pregunta: ¿va en serio esto de que podrían condenar a los políticos catalanes presos a 30 años de prisión, como si hubiesen matado a alguien?

Una periodista inglesa me comentó, atónita, que había leído que cientos de representantes oficiales del Partido Popular habían sido imputados por corrupción pero que casi nadie había ido a la cárcel.

Pregunta: ¿con qué autoridad moral el Gobierno del Partido Popular insiste en que está actuando en Catalunya en defensa de la ley?

Antes del referéndum escocés del año 2014, David Cameron, el primer ministro británico, dijo que se le “rompería el corazón” en caso de que los escoceses decidieran separarse del Reino Unido.

Pregunta: ¿el presidente del Gobierno, Mariano Rajoy, siente el mismo dolor cuando contempla la noción de una ruptura con Catalunya?

Se especula desde fuera, y más entre aquellos que han seguido con fascinación durante años la feroz rivalidad entre el FC Barcelona y el Real Madrid, que en el fondo lo que motiva al independentismo catalán y lo que en el fondo motiva la línea dura del Gobierno de Rajoy es el odio al otro.

Pregunta: ¿quién odia más a quién? ¿Los catalanes a los españoles o los españoles a los catalanes?

Aún desde la distancia a mucha gente le resulta claro que la fuerza del movimiento independentista proviene más del corazón que de la cabeza, que los sentimientos de sus seguidores se mueven en un terreno emocional, como respuesta a las acciones y las palabras de los que mandan en la capital española.

Pregunta: si dejasen en libertad a los presos, si dieran marcha atrás con el artículo 155 de la Constitución, si permitiesen un referéndum de verdad y los ánimos se calmasen lo suficiente como para que los catalanes pudieran pensar con la mente fría, ¿seguiría siendo concebible que una mayoría votase a favor de la independencia?

En galego agora e sempre

Asistín na noitiña do venres, 27 de outubro de 2017, á presentación da publicación “En galego agora e sempre: Mandas testamentarias” no Museo Manuel Torres de Marín. O acto serviu como homenaxe ao notario Victorino Gutiérrez Aller (Lalín, 1937), experto en Dereito Civil galego, pioneiro na redacción de testamentos na nosa lingua e impulsor da normativa xurídica galega para actos documentados.

Logo de escoitar ao propio D. Victorino, no documental “Protocolos para unha lingua” falaron Carlos Varela, Fiscal do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia e Xosé González Martínez, presidente do Foro Enrique Peinador.

O acto, promovido polo Ateneo Santa Cecilia, pretendía promover a normalización da nosa lingua nas últimas vontades, nos testamentos e nas mandas que acompañan ao testamento, animando á xente a legar a nosa lingua e a nosa cultura aos seus herdeiros.

Acaso o máis interesante foi a tertulia posterior ao acto, que deu para unha longa conversa arredor do galeguismo no pasado inmediato e a necesidade dunha nova conciencia cívica que faga rexurdir a dignidade do país e da súa cultura.

Os lumes de onte

Es fin de semana todo, pero especialmente a xornada do domingo, reavivaron a miña visión de que formamos parte do mesmo ecosistema de Predrogao Grande.

Non faltaron horas de pánico, nin mortos, nin desinformación da poboación nin certa descoordenación entre os equipos de emerxencia, por outra banda un enorme exemplo de profesionalidade e de servizo público.

Falta, iso si, unha revisión das nosas políticas forestais, da relación entre as especies pirófilas e o lume nos montes, da nosa relación coa terra que nos sustenta.

O-lume-desde-Meira

Paremos a ideoloxía sexista!

Na evolución das desigualdades entre homes e mulleres, chama a atención a falta de pulo que vivimos hoxe respecto das arelas de igualdade, como se todo estivese feito ou, máis ben, como se quedase pouco por facer.

Pero chama aínda máis a atención a existencia de campañas pensadas co obxecto de parar e desactivar calquera tipo de esforzo a prol da paridade. Concretamente, está pasando desde os círculos máis doctrinarios á rúa unha tendencia a descalificar as análises de xénero. A antropoloxia dun lado e a lingüística de outro, serviron para analizar as formas en que as construcións culturais aparecen diante da conciencia cotiá como se formasen parte da natureza. Desta forma foi posible cuestionar a suposta neutralidade e naturalidade dos roles asignados a homes e mulleres, para situalos nunha perspectiva comparada, que relativiza a nosa visión e introduce cambios na conciencia e na práctica diaria. A actual campaña en contra da igualdade pretende facer crer que as análises de xénero forman parte dunha ideoloxía imposta por minorías moi beligerantes e intransixentes, dispostas a acabar por todos os medios coas relacións supostamente naturais entre sexos.

Sen embargo, é o sexismo a ideoloxía que dominou durante séculos, a que amparou as diferentes formas de patriarcado, coa conseguinte opresión da metade da humanidade. Pola emancipación das mulleres, pero tamén pola construción dunha identidade masculina libre de ataduras patriarcais, adiante coas análises de xénero!, paremos a ideoloxía sexista!

Nazis

 

O debate escrito en paredes axuda a condensar e radicalizar as posicións ideolóxicas.
Aquí o debate comezou cunha expresión explícita de anti-semitismo. A súa descalificación introduce un novo tema de debate que non suscita ningún tipo de simpatía na maioría dos viandantes. Así avanza a presenza pública dos fascismos nas sociedades contemporáneas… ata situarse no centro da discusión.

Blog en WordPress.com.

Up ↑

%d bloggers like this: