Unha noite nas urxencias do Hospital Álvaro Cunqueiro

Imaxinemos que unha persoa pense que o novo Hospital de Vigo era unha infraestrutura necesaria. Imaxinemos tamén que a persoa en cuestión non acudiu á manifestación en contra do novo hospital, que non se dedicou a ler a información que pon en solfa a xestión das autoridades sanitarias e da Xunta de Galicia e que considera unha irresponsabilidade darlle alento a quen fixo todas esas cousas, porque ao final impiden valorar na súa xusta medida os esforzos dos profesionais sanitarios e das autoridades públicas. E imaxinemos, por último, que a persoa en cuestión considera que existe a posibilidade de colaboración entre instancias públicas e privadas a prol da provisión de bens públicos (ou só parcialmente públicos) como é a Sanidade. E que o importante para esa persoa non é a titularidade senón a vocación de servizo público, a orientación ás persoas e a existencia dunha autoridade pública que actúa de reguladora e de garante da universalidade e equidade das prestacións.

Debo facer unha anotación: non fai falta demasiado maxín! Coñezo persoas que están en varios e mesmo en todos os supostos anteriores. E son xente normal e chea de boa intención.

Ora ben, que pasaría se esa persoa fose dar unha noite calquera ás urxencias do Hospital Álvaro Cunqueiro? Pois que podería atoparse, por exemplo, cunha nai soa que leva ao seu fillo de escasos meses de idade a urxencias a principio da tarde e que debe pasar a noite toda alí. E cando sae, desesperada, aínda debe pagar unha cantidade que supera os trinta euros. Ou outra, nunha situación similar, á que lle extravían as análises do seu bebé (dentro do propio hospital!) e debe agardar 18 horas; e cando quere realizar unha reclamación dinlle que non hai follas de reclamación; e cando despois de chamar á policía, porque están sendo vulnerados os seus dereitos, danlle un folio en branco para que escriba; e logo de escribir, dinlle que alí non hai rexistro, que vaia pola mañá en horario de atención ao paciente ou que use outro dos rexistros do SERGAS.

Eu isto non o vin, pero o segundo caso contoumo unha das mozas que atenden a cafetería onde normalmente tomo café a media mañá, que lle pasara a ela. A ira, a carraxe e o descrédito do hospital e dos seus responsables para esta muller son inenarrables.

O que si vivín foi chegar cunha persoa que ven diagnosticada por un servizo médico de urxencias da rede pública de Vigo, atendida por unha enfermeira e por un médico, con probas realizadas e cun diagnóstico escrito, e entrar no sistema de triaxe que consiste en ser atendida por un enfermeiro que determina a urxencia do caso sen facer ningunha proba, só con preguntas que aproximan un posible diagnóstico, polo que haberá que agardar o que determine o código asignado. É serio, porque a triaxe foi creada para axilizar a diagnose dos pacientes máis graves ou aos que resulta máis urxente atender, non para anular un diagnóstico feito e comezar de cero. Tamén é serio porque a proba en cuestión non pode ser solicitada por ningún outro mecanismo que non sexa a atención hospitalaria urxente, o que dá idea da gravidade potencial da situación e da imposibilidade de acceso desde ningún outro punto do sistema público de saúde. Tamén é serio que o tempo asignado sexa dunha hora e pase máis de hora e media sen que ninguén saiba absolutamente nada do asunto. E, cando se quere reclamar, novamente a ausencia dun mecanismo para facelo (iso si, agora xa con follas de reclamación a dispor).

O que si vivín é a presenza na mesma sala de espera dunha moza xa diagnosticada de apendicite polo propio sistema público de saúde, á que se lle asigna un código verde, e daquela dúas horas de espera. Á que, por suposto, se lle dá a mesma consideración que a quen carece de diagnose clínica previa e non foi derivada por outro punto de atención urxente do propio Servizo Galego de Saúde. Á que se lle esgota o tempo de espera sen ser atendida e só cando a apendicite comeza a cursar con violencia, ameazando unha peritonite, aparecen cunha cadeira de rodas e con dúas camas para atendela.

O que si vivín é a presenza na sala dunha muller maior que leva máis de catro horas de espera, que está desorientada e quere saber cando vai ser atendida ou se pode marchar sen correr riscos, e a quen se lle insiste que ten que esperar e que non pode irse tranquila sen ser atendida polo persoal médico, porque o sistema de triaxe é de clasificación, non de diagnóstico.

Había máis historias esa noite, algunha, por desgraza, de persoas moi próximas a min. Pero non é necesario deterse en cada unha delas. Creo que é suficiente para dar unha idea da improvisación, da falta de delicadeza coas persoas que están enfermas e cos seus familiares, coa falta de sentido do servizo público na organización hospitalaria, coa tensión do persoal médico e sanitario, do enfrontamento constante cos pacientes e da sensación de que non hai nada nin ninguén que poda valernos dentro dese hospital. O pouso que queda é a percepción de que ese hospital arrincou de nós algo familiar que era o vello Hospital Xeral, e que non ofrece unhas prestacións nin un trato humano equiparable. E, no pouso máis fondo fica a impresión de que alguén quere que marchemos e non volvamos.

Preguntaba unha persoa se era posible marchar a Montecelo para ser atendida alí. Unha persoa que segue crendo que é posible contar cunha sanidade pública de calidade, que existe e que está ao noso alcance, aquí en Galicia. Pero que chegou ao convencemento de que non existe en Vigo e no Hospital Álvaro Cunqueiro. Así, quen de boa fe pensaba que as críticas e as protestas carecían de fundamento, acaba por comprobar que temos un grave problema e que, pese ás proclamas de normalidade, está moi lonxe de solucionarse.

Advertisements

O emprego en marzo

Os datos do Servizo Público de Emprego confirman que marzo foi un bo mes para o emprego. Para que a comparación teña sentido, máis que preguntarnos polo pasado mes de febreiro, debemos atender aos datos de marzo de 2014. Galicia pasou no último ano de ter 276.463 persoas inscritas como desempregadas hai un ano a ter 252.137. Trátase dun descenso de 24.326 persoas (un 8,8% menos do que ahí un ano).

Asináronse en Galicia 63.842 contratos de traballo dos que 57.963 eran eventuais e 5.879 tiñan a forma contractual de indefinidos. A afiliación á Seguridade Social medrou un 0,57% durante o mes de marzo. As persoas afiliadas son agora algo máis de 923.000, un 1,88% máis que hai un ano.

Unha nova así debe dar, sobre todo, para alegrarse pola xente que consegue traballar, que comeza a ver unha expectativa de vida de seu, que pode respirar logo de tanto aguantar a respiración.

Veño insistindo durante os últimos meses en que os datos son sólidos, que non se agarda xa un derrube do emprego e que mesmo podemos estar diante dunha recuperación máis rápida do que se albiscaba hai un ano. Os salarios son máis baixos e as xornadas máis curtas que cando comezou a crise. Pero hai tanto tempo, que agora estamos ante unha feira nova. Xa non toca facer de agoreiros dun desastre que non vai chegar (agora polo menos). Trátase, máis ben, de reflexionar sobre os náufragos que van quedando nas ribeiras e nas praias, entre cantís e penedos. Porque son ducias de miles, a pesar do crecemento do emprego e da emigración que non cesa…

Lento, ineficaz, inxusto

O balbordo da actualidade levoume a deixar de lado a opinión da Comisión Europea sobre a reforma laboral en España. Pero resulta imprescindible ofrecer un par de consideracións a respecto desa opinión, para situar os procesos de desemprego e de empobrecemento que sufrimos nun marco de interpretación máis amplo.

A opinión emitida o 10 de novembro a esta altura resulta de sobra coñecida: o axuste no mercado de traballo foi lento, ineficaz e inxusto. Os tres adxectivos xuntos non deixan lugar a ningunha dúbida: os axustes chegaron tarde, non serviron para o que tiñan que servir e cargáronse sobre os ombreiros máis febles.

Comparto coa Comisión a opinión de que a dualización do mercado de traballo en España, que xa era un feito moi notable antes da crise, agravouse como resultado da mesma. De feito, o sindicalismo e a capacidade de negociación estaban da parte dos postos de traballo de natureza indefinida, nas grandes empresas e no emprego público. Fóra dese marco a capacidade de articulación do sindicalismo maioritario foi sempre escasa. E as dinámicas de negociación colectiva sempre favoreceron, en termos relativos, aos traballadores indefinidos.

Con eses vimbios era difícil facer un axuste eficaz. Porque as decisións sobre continuidade nos postos de traballo tomáronse sobre a base da liquidez e da dispoñibilidade para despedir xente, non sobre a eficiencia das persoas no seu posto de traballo. Coñezo persoalmente responsables de empresas de tamaño mediano e grande que tomaron este tipo de decisións, mesmo sabendo que unha parte dos mellores valores da empresa tiñan que deixala, e que parte das rémoras ficarían nela ata o momento da xubilación.

En definitiva, a devaluación salarial (arredor do 4,5%) foi sufrida especialmente por persoas contratadas en precario, mentres que nos salarios de carácter indefinido a poda foi considerablemente menor. Tamén a maior parte dos tres millóns e medio de postos de traballo perdidos caeron sobre as costas dos máis vulnerables, o que supón unha evidente inxustiza.

Ora ben, discrepo da posición da Comisión cando afirma que hai que aproximar a situación dos contratos indefinidos coa dos eventuais recortando aínda máis os dereitos laborais. Concretamente, mediante a precarización dos actuais contratos indefinidos. Desde o meu punto de vista, ese tipo de medidas contribuiría a crear unha fenda maior entre as clases dirixentes (non falo só dos propietarios, senón tamén dos executivos) e as clases traballadoras, incluíndo aquí ás asalariadas e ao traballo autónomo, moito máis conservador no seu voto e na súa mentalidade, pero as máis das veces moito máis próximo ás condicións de proletarización e de vulnerabilidade social que unha parte do traballo asalariado. Ademais, ese tipo de medidas contraerían aínda máis o consumo e redundarían nunha maior desconfianza contra o actual sistema de convivencia.

Para gañar en eficiencia conviría introducir factores de flexibilidade (e mesmo de precariedade) na actual contratación indefinida; pero hai que facelo durante un período de bonanza, e non como unha nova medida que contribúa a afondar a aínda máis na crise social en que estamos mergullados. E, a cambio, habería que dotar de maior estabilidade e maior protección laboral ao resto dos traballadores. A equidade non pode servir para igualar a miseria, mentres as grandes fortunas aproveitan para medrar, afirmando que ese crecemento é a única saída posible da crise. O que nos leva a outra cuestión imprescindible para superar esta inxustiza: precisamos unha reforma fiscal seria. Non unha que manteña os impostos máis inxustos, os indirectos, a cambio de rebaixar a tributación directa, con maiores vantaxes para quen ten mellores salarios.

Sen estas dúas cuestións, unha mellora da protección laboral e unha fiscalidade máis xusta, as reformas continuarán chegado tarde e resultando inxustas. E non van servir para devolvernos a confianza nas institucións económicas, políticas e sociais.

Parados en outubro

A situación de desemprego en Galicia pecha outubro con datos moi ambiguos, que sen ser de todo malos, non acaban de ser bos para ninguén.

O Goberno do País prefire ver o lado positivo da situación e afirma, con razón, que o paro rexistrado é agora menor que hai un ano. Concretamente, deuse un descenso do paro rexistrado do 9,02%, 24.181 persoas. Pero, o que aínda é mellor noticia é que o número de persoas afiliadas á Seguridade Social medrou en 11.428 desde outubro de 2013 a outubro de 2014. Son menos as novas afiliacións que as baixas nas listas do desemprego. Só que resulta un valor máis fiable.

No conxunto do Estado, tamén hai valores positivos: medra a afiliación á Seguridade Social entre setembro e outubro de 2014. Por suposto, tamén medra a afiliación en comparación co pasado ano, con 330.147 afiliados máis de media (cun incremento do 2,02%). Curiosamente, a pesar de que medra o desemprego respecto do mes de setembro deste ano, a afiliación á Seguridade Social tamén é maior, con 28.817 afiliados máis de media durante o mes que ven de rematar.

Sen embargo, o paro rexistrado en España volve ser superior a 4 millóns e medio de persoas, maior que o existente cando Rajoy chegou á Moncloa. E a afiliación á Seguridade Social rexistra 558.010 afiliados menos que en novembro de 2011. Estes dous datos dan conta da debilidade do proceso de recuperación económica e de creación de emprego. Hai boas novas; pero insuficientes para a maioría das persoas afectadas pola crise. Para paliar os seus efectos, está a cobertura das prestacións por desemprego. Pero a taxa de cobertura caeu un 12,1% durante o último ano, pasando do 60,74% ao 57,07%.

No caso de Galicia, se as noticias boas situaban á nosa terra na cabeza da redución anual do desemprego rexistrado, nas malas noticias tamén vai por diante. A afiliación á Seguridade Social en comparación co mes de setembro diminúe en vez de aumentar, cunha perda de 3.909 persoas respecto do mes anterior. Mesmo así, hai 11.500 persoas máis traballando que hai un ano (cun incremento do 1,25%, claramente inferior á media nacional). O desemprego rexistrado increméntase no 2,45% fronte ao 1,78% da media nacional. Acaso o mellor resume sexa o de Praza Pública: O paro volve subir en Galicia mentres segue a destrución de postos de traballo, aínda que habería que matizar esa destrución na perspectiva anual.

Ora ben, despois de tantos datos fica a pregunta: Que está a pasar no mercado de traballo en Galicia? Que podemos agardar para os vindeiros meses? Pois parece que veremos unha evolución positiva do emprego, sempre en termos de comparación anual. Pero seguiremos lonxe de ter unha taxa de actividade propia dun país moderno (actualmente é do 53,9% segundo o IGE, mentres que en Europa é do 57,6%). E o desemprego continuará sendo unha realidade cotiá para unha de cada cinco persoas que queiran traballar.

Novas achegas para comprender a exclusión na nosa contorna

Como estaba previsto, este fin de outubro trae unha manchea de novas importantes arredor da pobreza e a exclusión social na nosa contorna.

Os menores e a recesiónHai dous días chegaba o informe de UNICEF, titulado Os nenos e a recesión: como afecta a crise aos nenos nos países ricos. Lonxe do rol asinado tradicionalmente a este tipo de organismos de carácter internacional, o informe non fuxe de aspectos que os gobernos consideran polémicos. O máis importante deles é que os recortes nos orzamentos teñen un impacto negativo nas nenas e nenos, especialmente nos países mediterráneos. No caso de España, estamos a falar dunha década enteira perdida. Entre nós, AGAMME faise eco da nova e resume algúns dos seus datos máis salientables.

A continuación sen tempo de analizar a fondo a información fornecida por UNICEF, Intermón – Oxfam afirma hoxe que “o número de milmillonarios se duplica durante a crise mentres a desigualdade alcanza niveles extremos”. E propón que reaccionemos como sociedade, tanto a nivel local como global, cun informe cuxo título convida ao inconformismo e á acción: “Iguais. Acabemos coa desigualdade extrema. É hora de cambiar as regras”.

E mañá remata en Madrid o Congreso da Fundación FOESSA sobre Exclusión e Desenvolvemento Social en España, onde se están a analizar os datos do último informe FOESSA, que describe unha sociedade esgazada. Á espera de ir debullando algúns dos seus contidos, paga a pena visitar o seu resume en dez gráficas, das que destaco a involución dos niveis de integración social: ese retroceso desde o 50% ao 34,1% (da metade a un terzo) da poboación plenamente integrada, e o avance desde o 16,3% ao 25,1% da zona de exclusión, cunha crecente integración precaria.

Dilma gaña para seguir contra a pobreza

Escribía esta madrugada Juan Arias desde Brasil que o medo a perder as conquistas sociais levara á reelección de Dilma Rousself, do Partido dos Trabalhadores do Brasil e candidata á reelección. Dilma-mais-quatro-anos

Os dous procesos electorais deste domingo, o máis modesto de Uruguai, e o xigantesco do Brasil, estiveron marcados pola normalidade, pola presenza na concorrencia eleitoral de antigos guerrilleiros (Dilma, candidata en Brasil e Mújica, presidentes saínte, en Uruaguai) e polo trunfo das forzas de esquerda que representan a reconciliación nacional e as políticas de loita contra a pobreza extrema, das que o programa Fome Zero é o mascarón de proa.

O desencanto das políticas socialdemócratas desde a esquerda, a necesidade de emprender unha nova xeira de políticas ambientais, e a arela de políticas económicas decididamente liberais desde a dereita provocaron o ascenso imparable da oposición, encarnada en Aécio Neves. Mais, a última hora, no binomio loita contra a pobreza fronte a loita pola riqueza, gañou o primeiro.

A partir de agora, non hai nada garantido. Brasil seguirá a consumir os recursos das xeracións vindeiras, as clases medias de Brasil e de Uruguai continuarán pensando que os pobres teñen demasiado protección e que eles pagan demasiado para servizos públicos moi cativos, e que a solidariedade organizada polo Estado se cadra non paga a pena. De feito, a oposición sae fortalecida, e mesmo pode que chegue a impoñer a súa axenda para os próximos anos. Só que durante un tempo aínda, está garantido que a loita contra a pobreza vai figurar na axenda política do Brasil e de América Latina.

A miña aspiración non é que o mundo acabe gobernado polo PT. De feito, preferiría menos corrupción, máis ambientalismo, menos Petrobrás e máis soños. Pero… hai quen tome nota e se poña a construír discursos e alternativas que, polo menos durante un tempo, poñan aos pobres no centro da Res Pública?

Dilma e o fin da pobreza extrema

Dilma ante o tribunal militarSe o vento non vira a última hora, Aécio Neves será elixido este domingo como novo presidente electo do Brasil. A alternancia no poder caracteriza ás democracias liberais e fortaléceas, alén das preferencias persoais de cada quen. A miña pregunta obrigada é: traerá máis xustiza e equidade esa alternancia? A miña resposta é nidia: desde logo, non? Como moito, poderá non levar embora unha parte das conquistas sociais destes últimos doce anos, nomeadamente a loita contra a pobreza extrema. Ao que os defensores da alternancia acrecentarán que Neves fará posíbel un crecemento económico capaz de soster esa distribución dos recursos sen deixar de crear riqueza.

Celebramos hai unha semana o día internacional contra a pobreza, unha xornada de loita contra a fame e a extrema precariedade nas condicións de vida. E a ONU convidábanos a redobrar os esforzos para conseguir acabar coa fame no mundo, lembrando que grazas aos Obxectivos de Desenvolvemento do Milenio, a pobreza extrema reduciuse no mundo á metade. O que non se di a miúdo é non foron os doantes nin as ONG’s os responsables dese éxito; que tres países, coas súas dinámicas endóxenas e as súas políticas públicas, son os responsables dese éxito: China, a India e Brasil. E, dentro destes tres, os dous primeiros tiveron éxito grazas ao desenvolvemento económico (cunha maior distribución en China que na India, a pesar do incremento exponencial da desigualdade), mentres que no caso de Brasil foron as políticas públicas as encargadas de retirar ao país da cabeza da desigualdade mundial, para crear unha sociedade máis cohesionada, moderna e humana.

Ora ben, chegados a este momento, a sociedade brasileira parece que decidiu que esa xa era unha cuestión superada e que hai que procurar outros horizontes. Pola esquerda hai certa decepción ao ver convertido o soño dunha sociedade fraterna (“o Quilombo dos Palmares”) nese sucedáneo que é a socialdemocracia. Están os desencantados dos eventos que tratan de proxectar ao mundo este novo Brasil como unha potencia (Mundial de Futebol, Olimpiadas…), e as súas mobilizacións a prol dun reparto diferente dos orzamentos. Están os desencantados da corrupción, acaso non maior que en gobernos anteriores, pero máis comentada nos medios de comunicación, máis exposta á opinión pública (acaso por intereses dos donos do Medios). Están quen, como Marina Silva, marcharon para defender outros valores de ecoloxía e sustentabilidade…

Algunhas desas persoas, comezando por Marina, acabaron por apoiar a Aécio Neves e ao seu proxecto neoliberal, con tal de combater ao PT. Outras, claramente, concordaban de sempre cos intereses que agora defende o PSDB (que quer ler agora as obras de Henrique Cardoso cando era o impulsor da teoría da dependencia?). O que parece claro, é que todos estes factores están facendo que sopren ventos de cambio para o Brasil neste momento.

O fin de Dilma, será o fin da loita contra a pobreza extrema desde os poderes públicos do Brasil? No abrente incerto do vindeiro luns teremos xa algunhas respostas!

Crea un sitio web ou un blogue de balde en WordPress.com.

Up ↑

%d bloggers like this: